Saltar al contenido

#56 - Co naprawdę nami steruje? Wolna wola, społeczeństwo i narodowe iluzje | prof. Andrzej Leder

17 de junio de 2026 · 47 min

Notas del episodio

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem.

Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nasze wybory są ograniczone, czy to przez prawo, kulturę, biologię naszych organizmów, a także fizykę. Jednak jak daleko sięga to ograniczenie i czy pozostawia miejsce na prawdziwą wolność? Jak w takim wypadku wygląda swoboda podejmowanych decyzji przez całe społeczeństwo? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać między innymi na te tematy z prof. Andrzejem Lederem, filozofem, badaczem kultury i psychoanalitykiem. Jest on autorem głośnej "Prześnionej rewolucji" i jednym z najbardziej wnikliwych obserwatorów naszych społecznych przemian. Rozmawiamy o determinizmie społecznym, ideach, które kształtują nasze myśli i zachowania, ale dyskutujemy także o wolnej woli oraz o przyszłości w niepewnych czasach.
-------
Prof. Andrzej Leder to filozof kultury, lekarz psychiatra i psychoanalityk pracujący w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami kształtującymi naszą rzeczywistość, filozofią współczesną oraz psychoanalizą zjawisk społecznych. Koncentruje się na badaniu nieświadomych procesów historycznych i idei, które formatują ludzkie umysły na przestrzeni pokoleń. Jest autorem wielokrotnie nagradzanych książek, takich jak "Prześniona rewolucja", w których analizuje głębokie przemiany tożsamości i kultury, pomagając lepiej zrozumieć to, dlaczego współczesne społeczeństwo funkcjonuje w określony sposób.
Strona IFiS: https://ifispan.pl/members/alederifispan-waw-pl/
Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Leder
--------
Rozdziały:
00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy
00:01:00 Czym jest determinizm społeczny
00:02:38 Metafora surfera na fali
00:04:47 Kult cierpienia w polskiej kulturze
00:07:11 Jak język kształtuje myślenie
00:10:02 Czym jest imaginarium społeczne
00:13:23 Poezja romantyczna i narodowe mity
00:15:13 Zderzenie z prawdą o II wojnie światowej
00:17:10 Zagrożenia płynące z politycznych iluzji
00:19:21 Biologia, fizyka i granice wolności
00:22:48 Problem wolnej woli
00:24:31 Demon Laplace'a i teoria chaosu
00:27:03 Mechanika kwantowa a rola obserwatora
00:34:35 Poczucie sprawczości w zdeterminowanym świecie
00:36:20 Szansa na zmianę świadomości i zwrot ludowy
00:38:52 Niestabilne czasy a powrót do tradycji
00:41:18 Media społecznościowe jako nowa rewolucja
00:42:16 Sztuczna inteligencja a manipulacja
00:44:13 Jak przeciwstawić się systemowi
00:46:40 Podsumowanie i pożegnanie
--------
Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Todos los episodios de To Bardziej Skomplikowane

Ajustes

Visualización

Idioma

Determina qué emisoras ves primero en la página de inicio.

Historial

Las emisoras y episodios escuchados recientemente y tus últimas búsquedas solo se guardan en este navegador.

Avisos

Un breve aviso cuando un pódcast que sigues tiene un episodio nuevo. Puedes desactivar pódcast concretos con la campana de su página.

Cuenta

Guarda tus favoritos: en la app y en la web.

Atajos de teclado

/
Abrir búsqueda
Espacio
Reproducir o pausar
← →
En el reproductor: 15 s atrás, 30 s adelante (episodios) · en una fila: siguiente tarjeta
↑ ↓
En una fila: destino dentro de la tarjeta
Inicio / Fin
En una fila: primera o última tarjeta
Esc
Cerrar ventana o menú
?
Este resumen
Reproduciendo ahora

Ir a la emisora

A continuación

    Añade episodios con «A continuación»: sonarán después del episodio actual.