Pular para o conteúdo

#56 - Co naprawdę nami steruje? Wolna wola, społeczeństwo i narodowe iluzje | prof. Andrzej Leder

17 de junho de 2026 · 47 min

Notas do episódio

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem.

Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nasze wybory są ograniczone, czy to przez prawo, kulturę, biologię naszych organizmów, a także fizykę. Jednak jak daleko sięga to ograniczenie i czy pozostawia miejsce na prawdziwą wolność? Jak w takim wypadku wygląda swoboda podejmowanych decyzji przez całe społeczeństwo? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać między innymi na te tematy z prof. Andrzejem Lederem, filozofem, badaczem kultury i psychoanalitykiem. Jest on autorem głośnej "Prześnionej rewolucji" i jednym z najbardziej wnikliwych obserwatorów naszych społecznych przemian. Rozmawiamy o determinizmie społecznym, ideach, które kształtują nasze myśli i zachowania, ale dyskutujemy także o wolnej woli oraz o przyszłości w niepewnych czasach.
-------
Prof. Andrzej Leder to filozof kultury, lekarz psychiatra i psychoanalityk pracujący w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami kształtującymi naszą rzeczywistość, filozofią współczesną oraz psychoanalizą zjawisk społecznych. Koncentruje się na badaniu nieświadomych procesów historycznych i idei, które formatują ludzkie umysły na przestrzeni pokoleń. Jest autorem wielokrotnie nagradzanych książek, takich jak "Prześniona rewolucja", w których analizuje głębokie przemiany tożsamości i kultury, pomagając lepiej zrozumieć to, dlaczego współczesne społeczeństwo funkcjonuje w określony sposób.
Strona IFiS: https://ifispan.pl/members/alederifispan-waw-pl/
Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Leder
--------
Rozdziały:
00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy
00:01:00 Czym jest determinizm społeczny
00:02:38 Metafora surfera na fali
00:04:47 Kult cierpienia w polskiej kulturze
00:07:11 Jak język kształtuje myślenie
00:10:02 Czym jest imaginarium społeczne
00:13:23 Poezja romantyczna i narodowe mity
00:15:13 Zderzenie z prawdą o II wojnie światowej
00:17:10 Zagrożenia płynące z politycznych iluzji
00:19:21 Biologia, fizyka i granice wolności
00:22:48 Problem wolnej woli
00:24:31 Demon Laplace'a i teoria chaosu
00:27:03 Mechanika kwantowa a rola obserwatora
00:34:35 Poczucie sprawczości w zdeterminowanym świecie
00:36:20 Szansa na zmianę świadomości i zwrot ludowy
00:38:52 Niestabilne czasy a powrót do tradycji
00:41:18 Media społecznościowe jako nowa rewolucja
00:42:16 Sztuczna inteligencja a manipulacja
00:44:13 Jak przeciwstawić się systemowi
00:46:40 Podsumowanie i pożegnanie
--------
Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Todos os episódios de To Bardziej Skomplikowane

Configurações

Exibição

Idioma

Define quais estações você vê primeiro na página inicial.

Histórico

As rádios e episódios ouvidos recentemente e suas últimas buscas ficam só neste navegador.

Avisos

Um aviso rápido quando um podcast que você segue tem um episódio novo. Desative podcasts individuais pelo sino na página deles.

Conta

Salve favoritos – no app e no site.

Atalhos de teclado

/
Abrir busca
Espaço
Reproduzir ou pausar
← →
No player: voltar 15 s, avançar 30 s (episódios) · na fileira: próximo bloco
↑ ↓
Na fileira: alvo dentro do bloco
Home / End
Na fileira: primeiro ou último bloco
Esc
Fechar janela ou menu
?
Esta visão geral
Tocando agora

Ir para a estação

A seguir

    Adicione episódios com “A seguir” – eles tocam depois do episódio atual.